Những hàng vòm bằng đá sáng màu, tháp chuông vươn lên khỏi mái nhà và dáng núi lửa Misti phía xa tạo nên khung cảnh đặc trưng của Arequipa. Nằm ở miền Nam Peru, thành phố được biết đến với tên gọi “Thành phố Trắng”, gắn với những công trình xây bằng sillar, loại đá có nguồn gốc núi lửa. Dưới nắng, các mặt tiền hiện lên sáng rõ, từ bức tường giản dị bên đường đến cổng nhà thờ phủ đầy hoa văn.
(Nguồn ảnh: sưu tầm)
Khám phá Arequipa Peru có thể bắt đầu bằng một vòng đi bộ quanh Plaza de Armas, tiếp tục qua tu viện Santa Catalina rồi sang Yanahuara ngắm núi. Xa hơn, những mỏ đá trên tuyến Ruta del Sillar kể về vật liệu và nghề thủ công phía sau kiến trúc thành phố. Trung tâm lịch sử Arequipa được UNESCO ghi danh năm 2000, ghi nhận sự kết hợp giữa truyền thống xây dựng châu Âu và bản địa.
Plaza de Armas, quảng trường giữa những hàng vòm trắng
Plaza de Armas là điểm khởi đầu quen thuộc của các chuyến tham quan Arequipa. Giữa quảng trường là đài phun nước, cây xanh và những lối đi hướng về các công trình xung quanh. Nhà thờ chính tòa nổi bật với mặt tiền dài cùng hai tháp chuông, trong khi những dãy hành lang vòm tạo thành đường viền cho không gian chung. Từ khu vườn trung tâm, bạn có thể thu vào tầm mắt cả kiến trúc lẫn nhịp sinh hoạt của quảng trường.
(Nguồn ảnh: sưu tầm)
Ba dãy hành lang mang tên Portal de la Municipalidad, Portal de Flores và Portal de San Agustín là những chi tiết đáng chú ý. Các nhịp vòm nối tiếp nhau tạo nên bố cục đều đặn, với bóng râm phía dưới và bề mặt đá bắt sáng bên ngoài. Đi dọc hành lang, khung cảnh quảng trường thay đổi qua từng vòm cửa: lúc là tán cây, lúc là đài phun nước hoặc một phần mặt tiền nhà thờ.
Quanh quảng trường có các quán cà phê, nhà hàng và những vị trí nhìn xuống khu vườn. Một chỗ ngồi ở đây giúp bạn quan sát thành phố trong lúc nghỉ chân: người dân băng qua quảng trường, các nhóm khách tập trung trước nhà thờ và bàn ghế dần đông hơn vào giờ ăn. Chính những hoạt động thường ngày khiến Plaza de Armas có sức sống bên cạnh vẻ trang trọng của các công trình.
(Nguồn ảnh: sưu tầm)
Bạn có thể ghé quảng trường vào đầu chuyến đi rồi quay lại khi ánh sáng thay đổi. Ban ngày, màu đá và đường nét kiến trúc dễ quan sát; về chiều, bóng của cột và mái vòm tạo thêm chiều sâu cho mặt tiền. Từ đây, hành trình tiếp tục thuận tiện tới La Compañía hoặc những tuyến phố dẫn về Santa Catalina, với nhiều cửa hàng và góc phố để dừng lại trên đường.
Santa Catalina, thành phố thu nhỏ sau cánh cổng tu viện
Santa Catalina là một trong những điểm tham quan nổi bật nhất ở Arequipa, đặc biệt với người thích kiến trúc và nhiếp ảnh. Qua cánh cổng, du khách bước vào những con đường nhỏ, sân trong và dãy phòng nằm sau các bức tường cao. Tu viện được thành lập năm 1579 với sự đóng góp của María de Guzmán, rồi phát triển qua nhiều thế kỷ thành một quần thể tôn giáo rộng lớn.
(Nguồn ảnh: sưu tầm)
Giữa thành phố nổi tiếng với đá trắng, Santa Catalina gây ấn tượng bằng những mảng tường đỏ đất và xanh lam. Cổng vòm, bậc thềm, chậu hoa và những ô cửa nhỏ xuất hiện nối tiếp trên đường đi. Có đoạn chỉ cần đứng ở một đầu phố là đã thấy các lớp không gian xếp vào nhau: bức tường gần, vòm cửa phía sau và một khoảng trời xanh ở cuối tầm nhìn.
Khuôn viên rộng khoảng 20.000 mét vuông có những đường nội bộ mang tên Málaga, Córdoba, Sevilla và Granada. Tuyến tham quan còn đi qua phòng ở của nữ tu, nhà bếp, khu giặt, phòng ăn và các hành lang bao quanh sân. Những nơi phục vụ sinh hoạt thường ngày khiến chuyến thăm thêm thú vị, bởi chúng cho thấy cách cuộc sống được tổ chức bên trong tu viện.
(Nguồn ảnh: sưu tầm)
Nên dành khoảng một tiếng rưỡi đến hai tiếng cho Santa Catalina, theo thời lượng gợi ý của tu viện. Khoảng thời gian ấy đủ để theo tuyến tham quan mà vẫn có thể dừng ở những sân nhỏ hoặc gian phòng gây chú ý. Sự hấp dẫn của nơi này nằm trong cả hành trình: một lối đi rực màu dẫn vào căn phòng tối, rồi bất ngờ mở ra khoảng sân đầy nắng.
La Compañía, những hoa văn kể chuyện trên đá
Gần góc đông nam Plaza de Armas, nhà thờ La Compañía thu hút ánh nhìn bằng mặt tiền chạm khắc dày đặc. Những cột đá, đường viền và họa tiết bao quanh cửa chính khiến công trình có diện mạo khác với các hàng vòm thanh thoát ở quảng trường. Đây là điểm dừng phù hợp để quan sát kỹ hơn cách người thợ Arequipa sử dụng sillar, từ vật liệu xây dựng đến bề mặt trang trí.
(Nguồn ảnh: sưu tầm)
Trên mặt tiền, những dây lá, chùm nho, hình thực vật và các mô-típ trang trí đan xen thành từng lớp. Công trình thể hiện phong cách Baroque mestizo của Arequipa, kết hợp ảnh hưởng châu Âu với cách thể hiện của những người thợ địa phương. Khi nhìn gần, điều đáng chú ý là độ sâu của đường chạm: các phần nhô ra bắt sáng, còn những khe nhỏ giữ bóng tối bên trong.
Khu hành lang sân trong Claustros de La Compañía bổ sung một trải nghiệm khác. Những hàng cột và vòm đá bao quanh khoảng sân, nơi có các cửa hàng, quán cà phê và địa điểm ăn uống. Sau khi quan sát mặt tiền nhà thờ, bạn có thể ghé vào đây để nhìn kiến trúc từ bên trong và nghỉ chân giữa buổi đi bộ. Không gian lịch sử vẫn được sử dụng trong đời sống hiện tại.
(Nguồn ảnh: sưu tầm)
La Compañía đáng được dành một khoảng dừng riêng thay vì chỉ chụp nhanh từ ngoài đường. Một bức ảnh rộng ghi lại bố cục mặt tiền, nhưng những chi tiết nhỏ mới thể hiện rõ công sức chạm khắc. Kết hợp nhà thờ với sân trong cũng giúp chuyến tham quan có sự thay đổi: từ bề mặt trang trí cầu kỳ sang nhịp vòm đều đặn và khoảng sân mở phía sau.
Yanahuara, ngắm núi lửa Misti qua vòm đá
Yanahuara là lựa chọn nổi bật khi muốn nhìn Arequipa trong khung cảnh rộng hơn. Điểm ngắm cảnh Mirador de Yanahuara có dãy vòm bằng sillar, phía xa là các mái nhà và dáng núi lửa Misti. Vào lúc trời quang, đường sườn núi hình nón hiện rõ trên nền trời, tạo nên hình ảnh gắn liền với thành phố. Những vòm đá ở tiền cảnh khiến nơi đây trở thành một góc chụp quen thuộc.
(Nguồn ảnh: sưu tầm)
Dãy vòm được xây dựng vào thế kỷ XIX, trên đá có khắc những câu chữ của các nhân vật nổi tiếng tại Arequipa. Vì vậy, ngay tại điểm ngắm cảnh cũng có những chi tiết để khám phá ngoài phong cảnh phía xa. Chất liệu sillar tiếp tục nối Yanahuara với các công trình trong trung tâm, dù không gian ở đây mở ra hướng về núi và những khu dân cư rộng lớn hơn.
Khu phố xung quanh cũng đáng dành thời gian đi bộ. Những ngôi nhà bằng đá núi lửa, nhà thờ và các tuyến đường nhỏ tạo nên một phần trải nghiệm của Yanahuara, bên cạnh điểm ngắm nổi tiếng. Bài viết của Along Dusty Roads đặc biệt nhấn mạnh việc khám phá khu dân cư này và dừng ở các quán cà phê, thay vì chỉ đến chụp ảnh dưới vòm đá.
(Nguồn ảnh: sưu tầm)
Nếu muốn ngắm Misti, độ quang của bầu trời quan trọng hơn việc chọn đúng một giờ cố định. Mây có thể che ngọn núi, trong khi ánh sáng khác nhau làm màu sườn núi thay đổi. Khi tầm nhìn tốt, nên quan sát cả khoảng đô thị bên dưới: các mái nhà trải rộng giúp cảm nhận quy mô của Misti và hiểu vì sao núi lửa luôn hiện diện trong hình ảnh Arequipa.
Ruta del Sillar, gặp những người thợ của thành phố trắng
Ruta del Sillar đưa chuyến khám phá ra ngoài trung tâm, tới những nơi khai thác loại đá đã xuất hiện suốt hành trình. Tại khu mỏ Añashuayco, các vách đá sáng màu và bề mặt bị cắt tạo nên cảnh quan khác hẳn phố xá. Trước khi trở thành mặt tiền nhà thờ hay cổng vòm, sillar nằm trong những khối đá lớn, cần được tách và gia công để sử dụng.
(Nguồn ảnh: sưu tầm)
Điểm đáng chú ý trên tuyến này là công việc của những người thợ đá. Các hoạt động giới thiệu nghề giúp du khách tìm hiểu cách vật liệu được khai thác, tạo hình và đưa vào xây dựng. Đứng trước một khối đá đang gia công, những hoa văn từng nhìn thấy ở La Compañía trở nên dễ hình dung hơn: phía sau đường chạm là kinh nghiệm, dụng cụ và nhiều công đoạn thủ công.
Một số chương trình kết hợp Añashuayco với Quebrada de Culebrillas, khe núi hẹp có lối đi giữa hai vách đá. Không gian ở đây chuyển từ khu khai thác mở sang những đoạn đường bị bao quanh bởi địa hình. Tài liệu nghiên cứu về Ruta del Sillar cũng ghi nhận các dấu khắc trên đá ở tuyến Culebrillas, bổ sung yếu tố lịch sử cho chuyến khám phá cảnh quan.
(Nguồn ảnh: sưu tầm)
Vì nằm ngoài trung tâm, Ruta del Sillar phù hợp để bố trí thành một chuyến đi riêng. Khi lựa chọn chương trình, nên xem rõ các điểm dừng, bởi không phải hành trình nào cũng có cả mỏ đá và khe núi. Đây là phần bổ sung có ý nghĩa cho chuyến du lịch Arequipa: sau khi chiêm ngưỡng thành phẩm trong thành phố, bạn được nhìn gần hơn vật liệu và nghề đã tạo ra chúng.
Arequipa còn đọng lại sau những vòm đá trắng
Từ Plaza de Armas đến Santa Catalina, Arequipa thay đổi liên tục qua từng không gian: quảng trường rộng, con phố đỏ xanh, mặt tiền chạm khắc rồi khoảng nhìn hướng về Misti. Chuyến đi tới Ruta del Sillar nối những công trình ấy với mỏ đá và người thợ, khiến hình ảnh “Thành phố Trắng” trở nên cụ thể hơn.
(Nguồn ảnh: sưu tầm)
Khi trở lại trung tâm, những hàng vòm quen thuộc có thể khiến bạn dừng lâu hơn một chút. Màu đá, hoa văn và dáng núi phía xa giờ đã gắn với những địa điểm vừa khám phá. Đó là điều làm Arequipa đáng nhớ trong hành trình qua Peru: một thành phố có thể tìm hiểu từ quảng trường nhộn nhịp đến từng đường chạm nhỏ trên đá.
